Bu iki kavramı birkaç yerde araştırdıktan sonra Türkçe kaynakların yetersizliğini fark edip birkaç ingilizce sözlükte araştırmaya karar verdim. Reaktif hakkında edindiğim bilgi -kimyasal anlamı dışında- tepkin olan ve sadece olayın ardından tepki vermeye yönelik haraket olduğunu bilgisini çıkarttım. İnteraktif ise sosyal ve dijital araçlarla bir iletişim anlamında bağlansa da, kısaca etkileşimli bir diyalog ve hem etkiye hem de tepkiye açık olan olarak kavradım.
Bildiğim bu bilgiler doğrultusunda, sevdiğim bir mektubu incelemeye başladım. Desiderius Erasmus'un Martin Luther'e yazdığı iki mektubundan birinin bir cümlesini reaktivite bağlamında buraya yapıştırıyorum.
Sevgili Hıristiyan biraderim, sana selamlar olsun. Zeki bir anlayış ve canlı bir Hıristiyan ruhu taşıyan mektubun beni çok memnun etti.
Bu cümleyi reaktif olarak değerlendirmemin nedeni alınan bir mektup dolayısıyla direkt olarak tepkinin belli edilmesi olmuştur. İnteraktif konusu ise açıkçası kafamı biraz karıştırdı.
Erasmus'un ikinci mektubunda bir kısım şöyle geçiyor:
Martin Luther’e selamlar,
Mektubun bana çok geç geldi ama en iyi zamanda bile gelse, beni bir nebze dahi heyecanlandıramazdı. Bir veya iki kibar sözle susturulabilecek veya bu kadar çok ölümcül yara aldıktan sonra yaltaklanarak teskin edilecek kadar basit biri değilim. Senin doğanı artık bütün dünya tanıyor ama daha önce kimse hakkında böylesine çılgınca, hatta böyle iğrenç, böyle habis şeyler yazmamışsın gibi kalemini yumuşatmışsın. Bazen neredeyse tamamen Tanrı’ya adanmış biri olduğunda ısrar ediyordun, şimdi zayıf bir günahkâr olduğunu fark etmişsin. Senin de yazdığın gibi, şiddete yatkın bir mizacın var ve bu dikkate değer argümandan zevk alıyorsun.
Ve son cümlesi ise şöyle oluyor:
Kendi aklından pek memnun olmasaydın, sana daha iyi bir akıl dilerdim. Benim için istediğini dileyebilirsin ama eğer Tanrı seni değiştirmediyse seninki gibi bir akıl dileme.
Bu iki kısımda, hem ağır bir tepkime olduğunu hem de karşı tarafta etki uyandıracak sözler sarf edildiğini kısacası etkileşimli bir yazı olduğunu söyleyebiliriz.
Kaynak:
Bükre Sena Sait
Yorumlar
Yorum Gönder